Vlaardingse toiletmoord

Geplaatst op woensdag 16 januari 2008 @ 12:25 , 536 keer bekeken

Uit onderzoek en analyse van oude middeleeuwse geschriften blijkt dat in Vlaardingen één van de meest bizarre moordaanslagen in de Hollandse geschiedenis heeft plaatsgevonden. Op 26 febuari 1076 overleed hertog Godfried met de Bult, één van de machtigste mannen in de lage landen, na een moordslag die een week eerder plaatsvond op een Vlaardings toilet. De moordaanslag luidde de terugkeer in van het gezag van de latere Hollandse graven. Het voortbestaan van Holland lijkt te zijn beslecht op een Vlaardings toilet.

Historisch onderzoek van Kees Nieuwenhuijsen
De bijna vergeten Vlaardingse toiletmoord kwam weer aan het licht tijdens het onderzoek van oude bronnen over het 11e-eeuwse Vlaardingen. Kees Nieuwenhuijsen verrichtte voor het Vlaardings Archeologisch Kantoor (VLAK) een uitgebreid historisch onderzoek naar het Vlaardingen in de elfde eeuw. Bij de zoektocht naar historische geschriften stuitte de heer Nieuwenhuijsen op bronnen die berichten over de moordaanslag op Hertog Godfried met de Bult nabij het "castrum Flardengis". Uiteindelijk vond hij niet minder dan 24 middeleeuwse teksten over de moord, waarvan sommige zelfs in Italië waren opgesteld.

De aanslag
De moordaanslag zal destijds het gesprekonderwerp van de dag zijn geweest. Hertog Godfried met de Bult had het gezag over Neder-Lotharingen, het gebied dat het huidige Nederland en delen van Duitsland, België en Noord-Frankrijk omvatte. Daarmee behoorde hij tot de machtigste mannen van de lage landen. De aanslag lijkt te zijn verricht door een zekere Gijsbert die een handlanger was van de West-Friese graaf Dirk V en zijn stiefvader, de Vlaamse graaf Robrecht de Fries. Het gebouw in Vlaardingen waar Godfried verbleef, zal goed zijn beveiligd tegen insluipers. Toch kende de verblijfplaats een zwakke plek, namelijk het toilet. Vermoedelijk bevond het overhangende toiletgebouwtje zich boven een gracht, zodat de behoeftes direct in het water gedeponeerd werden. Deze toiletten kunnen we vandaag de dag nog zien bij oude kastelen. De sluipmoordenaar had zich verdekt opgesteld onder het overhangende toiletgebouw en was blijkbaar goed op de hoogte van de stoelgang van Godfried. Toen de betreurenswaardige hertog in het midden van de nacht plaatsnam op het toilet sloeg de moordenaar toe. De middeleeuwse geschiedschrijvers vertellen in geuren en kleuren hoe een steekwapen in het hertogelijke achterwerk werd gestoken. Het dodelijk verwonde slachtoffer werd in allerijl vervoerd naar Utrecht voor medische zorg. Het mocht echter niet baten. Een week later, op 26 februari 1076, overleed Godfried aan zijn verwondingen. Na het overlijden van de hertog, zag Dirk V zijn kans schoon om op 8 juni 1076 ook de bisschop van Utrecht, Godfrieds bondgenoot, te verjagen, en zo zijn graafschap te heroveren. Dit was hem in 1070 door Godfried met de Bult en de Utrechtse bisschop afgenomen, Graaf Dirk V herstelde dus zijn macht in Vlaardingen. Vanuit deze machtbasis wist hij zijn graafschap uit te bouwen tot het machtige graafschap, dat vanaf 1101 Holland zou heten.

2008 in teken van elfde-eeuws Vlaardingen
De moordaanslag op Hertog Godfried is op zich geen nieuw gegeven. Het is echter voor het eerst dat naar de moordaanslag een apart onderzoek is verricht en dat alle relevante bronnen zijn verzameld en geanalyseerd. De historische teksten geven verschillende versies van de aanslag. Zo zijn er ook oude geschriften die niet Vlaardingen, maar Antwerpen noemen als plaats van de aanslag. Over deze bizarre moordaanslag kunt u meer lezen in het nieuwe nummer van het archeologische tijdschrift Terra Nigra, een uitgave van AWN-afdeling Helinium .

Projectplan 'Graven in Vlaardingen'
Het onderzoek van de heer Nieuwenhuijsen maakt deel uit van het projectplan 'Graven in Vlaardingen' van de gemeente Vlaardingen. Dit plan is opgesteld naar aanleiding van de ontdekking van uitzonderlijk goed geconserveerde, elfde-eeuwse begravingen in het oude stadshart van Vlaardingen. Het projectplan zet de ontwikkelingen van Vlaardingen in de elfde eeuw in de schijnwerpers. In deze periode groeide Vlaardingen uit tot de belangrijkste plaats in het West-Friese graafschap. 'Graven in Vlaardingen' voorziet onder andere in een publicatie op basis van historische geschriften, waarvoor de heer Nieuwenhuijsen de bronnen onderzocht. In dit boekwerk worden ook andere Vlaardingse voorvallen uit de 11e eeuw onder de loep genomen. De publicatie staat onder redactie van Carolien Van Loon van het Vlaardings Archeologisch Kantoor (VLAK) en zal in de loop van 2008 verschijnen.

In 2008 organiseert het VLAK meer activiteiten die samenhangen met het elfde-eeuwse Vlaardingen. Zo opent op 8 mei de tentoonstelling 'Graven in Vlaardingen' in het Vlaardings Museum. In het weekend van 14 en 15 juni komt er een groot historische evenement in het Oranjepark. Het elfde-eeuwse Vlaardingen zal in 2008 zeker weer herleven.


Welkom bij Clubs!

Kijk gerust verder op deze club en doe mee.

Wat is dit?


Of maak zelf een Clubs account aan: